Con ngồi riêng với chuyên gia, rồi ba mẹ ngồi riêng với chuyên gia, liền trong một buổi hoặc tách hai ngày tuỳ gia đình chọn. Để con tự nói ra điều con muốn, và cả nhà có một hướng đi cụ thể thay vì tiếp tục đoán.
ĐẶT LỊCH CHO CONVì mỗi bước sau chỉ trả lời được nhờ thứ bước trước vừa mở ra.
Con làm trắc nghiệm La Bàn 90 câu — 60 câu sở thích, 30 câu tự đánh giá năng lực. Ra mã sở thích của con, và quan trọng hơn: đối chiếu thứ con thích với thứ con thấy mình làm được.
Chuyên gia ngồi với con, đi qua bộ khai vấn 6 nhóm. Không có bài giảng, không có lời khuyên. Chỉ hỏi đúng câu rồi im lặng nghe.
Sau buổi gặp, chuyên gia ngồi soạn tay: đặt số liệu trắc nghiệm cạnh lời con tự nói, chỉ ra nơi chúng cùng chỉ về và nơi chúng lệch nhau.
Trả lại cho anh chị bức tranh đầy đủ, giải thích vì sao con nói như vậy, và chốt bước đi cho tháng tới — kèm cách nói chuyện để con không đóng cửa.
Câu hỏi nhiều ba mẹ đặt ra ngay: “Sao tôi không được ngồi cùng con?”
Khi có ba mẹ ngồi cạnh, phần lớn các bạn 12–18 sẽ trả lời cái các bạn nghĩ ba mẹ muốn nghe. Điều đó không phải nói dối — đó là phản xạ tự nhiên của lứa tuổi này.
Có những điều anh chị lo mà không tiện nói trước mặt con. Buổi 2 là chỗ để nói ra, và để hỏi những câu thật lòng.
Viết theo thứ gia đình nhận được, không theo tên đề mục chuyên môn.
Bốn thứ gia đình cầm về sau hai buổi.
Chuyên gia soạn tay sau khi gặp con. Không phải bản in tự động từ phần mềm.
Bản rút gọn một trang, chữ to, để trên bàn đọc lại được bất cứ lúc nào.
Nơi số liệu trắc nghiệm và lời con tự nói cùng chỉ về một hướng.
Không phải danh sách nghề chung chung — mỗi nhóm đều nói rõ vì sao nó là con.
Ba người phụ nữ sáng lập — cả ba đều đang làm mẹ. Đây không phải một dịch vụ được nghĩ ra từ bàn họp.
Một câu nói ra với ý thương. Nhưng rồi mười mấy năm sau, người con ấy — giờ đã là người lớn, đã đi làm, đã ổn định — vẫn đang loay hoay quay về tìm thứ mình thật sự muốn làm.
Và trong nhà, ba mẹ nói an toàn, con nghe thành ba mẹ không tin con. Hai bên nói hai thứ tiếng khác nhau mà tưởng là cãi nhau.
Nên chúng tôi dựng một quy trình đặt dữ liệu khách quan nằm cạnh lời con tự nói, rồi đọc cả hai qua lăng kính tâm lý lứa tuổi.
Không phải để chốt cho con một nghề. Mà để con có lần đầu tiên được nghe chính mình nói ra — và để anh chị nghe được điều đó cùng lúc.
Nếu năm năm nữa con vẫn đang đi con đường ai đó chọn giúp — lúc ấy mình sẽ nói gì với con?
Ca này viết ẩn danh hoàn toàn — đây là chuyện của một bạn chưa thành niên.
Hai nhóm điểm cao nhất của bạn. Thích bắt tay vào làm, thích tìm hiểu cách mọi thứ vận hành.
Đúng nhóm mà chính bạn ấy chấm thấp nhất trong 90 câu vừa làm xong.
Không phải sở thích thật. Là thứ bạn ấy nghĩ sẽ làm người lớn yên tâm.
“Thứ quý nhất chúng tôi nhận được không phải là con hợp ngành nào. Mà là chúng tôi đã nhìn ra cách nói chuyện với con — hoá ra bao lâu nay hỏi sai câu.”
Không phải vì sắp hết ưu đãi. Mà vì đây là quãng tuổi tâm lý học nghề nghiệp chỉ ra là con sẵn sàng nhất để được hỏi về chính mình.
Trước 12 tuổi, con thích nghề theo kiểu tưởng tượng: hôm nay muốn làm phi công, mai muốn làm ca sĩ. Từ khoảng 12 tuổi, sở thích của con bắt đầu ổn định dần, đủ rõ để đọc được thành xu hướng.
Khoảng 13 đến 14 tuổi, con không chỉ hỏi "mình thích gì" mà còn bắt đầu tự hỏi "mình có làm được không". Đây là lúc đặt sở thích cạnh năng lực có ý nghĩa nhất.
Ở tuổi này, con chưa tự gạch bỏ nhiều nghề chỉ vì "nghề đó không dành cho mình" hay "người ta bảo nghề đó không ổn". Hỏi lúc cánh cửa còn mở thì con dám nói thật hơn.
Và không bán thêm bất cứ thứ gì ở buổi thứ hai — đó là buổi trả kết quả, không phải buổi chào hàng.
Viện cố ý không liệt kê “giá trị quy đổi” cho từng hạng mục. Chúng tôi chưa bán lẻ các phần này, nên mọi con số như vậy đều sẽ là con số bịa.
Chuyên gia soạn tay sau buổi gặp con, gồm sáu phần:
Bản rút gọn một trang, chữ to, viết bằng ngôn ngữ đời thường — để anh chị để trên bàn làm việc hoặc dán trong bếp, đọc lại được bất cứ lúc nào mà không phải mở cả tập tài liệu.
Nhiều gia đình nói đây là thứ họ mở ra nhiều nhất, vì nó đọc hết trong hai phút.
Không ai làm được điều đó cho một bạn 12–18 tuổi, và người nào hứa như vậy là đang hứa liều. Ở tuổi này con đang hình thành, chưa kết tinh.
Bản báo cáo miễn phí cho anh chị biết con nghiêng về nhóm nào. Nó không nói được vì sao con nói “con không biết”, cũng không nói ba mẹ phải làm gì vào sáng mai.
Chênh lệch nằm ở chỗ: trắc nghiệm là số liệu, còn hai buổi này là chỗ đặt số liệu ấy cạnh lời con tự nói — và phần lớn thứ có giá trị nằm ở khoảng lệch giữa hai cái đó.
Đúng, trắc nghiệm miễn phí là cách chúng tôi gặp được anh chị. Chúng tôi không giấu chuyện đó.
Nhưng nó không phải mồi nhử: bản báo cáo là một tài liệu hoàn chỉnh, đọc xong dùng được ngay, và có rất nhiều gia đình đọc xong tự làm tiếp mà không cần đến chúng tôi. Nếu bản báo cáo đã đủ cho gia đình mình thì chúng tôi mừng thật lòng — chị cứ giữ nó và dùng.
Không. Và đây là câu chúng tôi trả lời dứt khoát nhất trên cả trang này.
Ở tuổi 12–18, con đang trong giai đoạn hình thành, chưa kết tinh. Chốt cứng một nghề cho con lúc này không phải giúp con — đó là đóng bớt cửa cho con. Thứ hai buổi này làm được là cho con một hướng đủ rõ để bắt đầu thử, và cho ba mẹ một cách đồng hành mà không biến mỗi câu hỏi thành một cuộc thẩm vấn.
Nếu tính theo giờ ngồi thì đây là con số cao. Nhưng phần lớn công không nằm trong hai buổi gặp: nó nằm ở nhiều giờ đọc lại toàn bộ dữ liệu và soạn tay bản hợp nhất cho riêng con — không có bản mẫu nào dùng lại được.
Cách đối chiếu công bằng hơn: một quyết định chọn sai tổ hợp môn hay sai ngành thường tốn của gia đình một đến hai năm. Anh chị tự đặt hai con số đó cạnh nhau.
Gần như bạn nào cũng dè dặt trong mười phút đầu — điều đó bình thường và chuyên gia đã quen.
Bộ câu hỏi cố tình bắt đầu từ những thứ rất nhẹ, không liên quan gì đến nghề nghiệp hay điểm số. Đến giờ chưa có bạn nào ngồi im hết buổi.
Vì khi có ba mẹ trong phòng, phần lớn các bạn tuổi này sẽ trả lời cái các bạn nghĩ ba mẹ muốn nghe. Đó không phải nói dối — đó là bản năng giữ hoà khí trong nhà.
Anh chị không mất gì: toàn bộ bức tranh sẽ được trả lại đầy đủ trong buổi 2, kèm phần giải thích vì sao con nói như vậy.
Tiết hướng nghiệp ở trường nói với cả lớp, và thường dừng ở mức giới thiệu các nhóm ngành. Đó là việc tốt và cần thiết.
Việc chưa ai làm thay được là ngồi riêng với một bạn trong nhiều giờ, nghe bạn ấy nói, rồi đặt điều bạn ấy nói cạnh dữ liệu của chính bạn ấy — và sau đó ngồi tiếp với ba mẹ để dịch lại cho nhau.
Với các bạn lớp 6–7, buổi gặp không đi theo hướng chốt nghề mà đi theo hướng khám phá: con thích gì, con làm gì thấy dễ, con muốn thử gì trong năm học này.
Làm sớm rẻ hơn nhiều so với làm muộn — vì lúc này con còn nguyên thời gian để thử và đổi hướng mà không mất gì.
Đây là dịch vụ đồng hành hướng nghiệp, không phải tham vấn hay trị liệu tâm lý. Hai việc đó khác nhau, và Viện không gộp chúng lại.
Nếu trong buổi gặp chuyên gia thấy điều con đang cần là một sự hỗ trợ khác, chúng tôi sẽ nói thẳng với anh chị và giới thiệu đúng người — kể cả khi điều đó có nghĩa là không nhận ca này.
Câu hỏi không phải là lúc đó con chọn đúng hay chọn sai. Câu hỏi là lúc đó con có ai để hỏi — và có quen với việc được hỏi về chính mình hay không.
ĐẶT LỊCH CHO CONĐiền thông tin đặt lịch, rồi chuyển khoản theo mã QR. Viện nhắn Zalo xác nhận giờ gặp cho anh chị.
Viết ra đây. Chuyên gia của Viện đọc và trả lời qua email — không mất phí, và không phải một thư trả lời tự động.
Chuyên gia sẽ đọc và trả lời trong 2 ngày làm việc, gửi từ địa chỉ info@esepi.edu.vn.